xoves, abril 30, 2020

1846 é para sempre. Abril, sempre!



O amigo Dionisio Pereira faime chegar este escrito, eu comaprtoo por estar dacordo
Boa noite:
Un par de francotiradores, un na Terra de Montes e outro nas antípodas australes, decidimos compartir unha breve proclama para remover augas mansas e prepararnos para unha "normalidade" que moit@s de nós rexeitamos.
Velaí no arquivo adxunto o seu texto.
Se estás de acordo en asinar o manifesto-proclama, abonda con que respondas afirmativamente a este correo. Só é necesario o nome.
Saúde e longa vida.
Dionísio Pereira
podedes asinar 

mércores, abril 01, 2020

Fóísenos a memoria


No medio deste andazo que nos ten confinados, enclaustrados ou encarcerados, a tristeza asolagou aquela á que botaron “... a este mundo en orfandade,/orfa naciches e orfa vas seguir/por este mundo adiante, /escorada a unha banda e sen amarras” (...) “pois as amarras túas,/nun afastado antonte,/foron cortadas con brutalidade,/ por iso desde entón vas escorada”. A “abandonada filla do mar”[1],  ficou privada de memoria.

Aquela que exercía con prudente distancia, vontade inquebrantábel e sen renuncia algunha.  Aínda non hai moitos días que pechei a última páxina da nova d´A ilusión e esperanza[2] ampliada. A súa colección de retratos de amizades, ao xeito do libro dos amigos[3] do seu querido e admirado don Ramón, no que con elegancia rememora a “experiencia vivida”, como diría Benjamin, para transmitila a quen procura aquela que “Nin do teu nome mesmo estás moi certa./ Nada certo da túa orixe sabes”.

Sempre me chamou a atención a estraña afección, no ámbito da cultura e da política galegas, ao libro de conversas en contraste co escaso cultivo do texto autobiográfico ou “libro de memorias”. Nada máis que dicir. Só que a receita da “conversa con”, parte do inocente engado, perpetrado coa aquiescencia da persoa entrevistada, da benévola actitude, por non empregar un termo máis contundente,  do entrevistador.

O papel, ou pantalla, en branco son xélidos cando se  enfrontan dende os valores éticos e sen máscaras protectoras. Os textos memorialistas entendidos como un exame de conciencia exercitado co auxilio da memoria, compañeira falaz e traidora de nós mesmos, capaces de relacionar os acontecementos autobiográficos con experiencias sociais, civís, éticas e morais, ou de reflexionar sobre estas cuestións dende a propia experiencia persoal sen renunciar á lectura crítica das propias decisións ou actitudes xeracionais, son “rara avis”  no noso mundo cultural. “Este é o país onde ninguén lembra nada”, escribiu Franco Grande no limiar da súa grande achega memorialista[4]. Non son precisas Confesións rousonianas, chéganos con relembrar para evitar flagrantes ausencias, evidentes contradicións ou pavorosos silencios.

Franco Grande non renunciou ao legado moral da xeración dos cincuenta, da xeración de Galaxia, deostada como “piñeirista” e  tan mal interpretada  tanto polos que consideran que o galeguismo moderno é cousa dos anos oitenta ou que o ideario de Castelao esta acadado na actual autonomía. Son reflexións del mesmo, galeguista ata a medula,liberal de liberdade e respecto, federalista europeo, reflexivo, bo conversador, pensador[5], poeta e memorialista. Abandonounos neste remuíño que nos arrastra e foise pensando “que este país, se algunha vez dá unha resposta, é sempre tarde, cando a un xa tanto lle ten”.

Gondomar de Miñor, no último día de marzo deste andazo.




[1] Franco Grande, X.L. (2017): Libro das abandonadas. Teófilo Edicións: Pontevedra.
[2] Franco Grande, X.L. (2019): A ilusión da esperanza. Galaxia: Vigo.
[3] Otero Pedrayo, R. (1997): O libro dos amigos. Galaxia: Vigo. Edición de Marcos Valcárcel.
[4] Franco Grande, X.L. (2004): Os anos escuros. Galaxia: Vigo. Hai una edición de 1985 en Xerais co mesmo título ao que se lle engade un I, pero que non tivo II. A edición de Galaxia é a completa.
[5] Franco Grande, X.L. (2013): Outra política para outros tempo. Galaxia:Vigo.

luns, marzo 02, 2020

L. Nóvoa e L. Tobío

Leopoldo Nóvoa no atelier do Mercado Central de Motevisero, cara 1959.
Tomado de Leopoldo Nóvoa (1919-2019). Museo - Deputación de Pontevedra

Aínda non rematara a magnífica exposición, cativa aínda que intensa,  “Galaicos. Un pobo entre dous mundos”, que percorría 2.000 anos entre a prehistoria e a antigüidade  tardía a través de obxectos arqueolóxicos achados no ámbito das Rías Baixas, xa que non todos eran da división administrativa pontevedresa, e xa se inaugurou outra gran exposición no Museo de Pontevedra. Semella que sopran ventos de mudanza “malgré lui”, aínda mantendo ridículas peaxes: unha exposición como “Galaicos” inaugúrase primeiro en  Madrid para despois chegar a provincias, mesmo a aquela na que ten a súa orixe.

No alcumado “sexto edificio” pegouse un chimpo dende os tempos máis recuados ata a arte contemporánea coa exposición conmemorativa, argallada por Rosario Sarmiento,  do centenario do nacemento de Leopoldo Nóvoa. O galego-uruguaio, nacido en Salcedo, foi o último en falecer dos grandes creadores plásticos que o exilio arrexuntou nas beiras do Prata fecundando a cultura galega contemporánea: Colmeiro, Seoane, Laxeiro, Díaz Pardo e Nóvoa.

O pai de Leopoldo era cónsul do Uruguai en Vilagarcía. Tiña “o paísiño” como lugar de nacenza. Os sublevados expulsaron o  pai e o futuro artista, en idade militar, deserta. A familia, a través de Portugal, consegue chegar a Montevideo.

Na capital do país “chiquito”, o mozo Nóvoa coñece a Joaquín Torres García que o acabará  afastando da arquitectura e da literatura para encarreiralo cara á  pintura e a expresión plástica, exercendo unha gran influencia, xunto á  de Seoane, nestes anos iniciais do seu traballo artístico.  O seu propio camiño atoparao, xa instalado en París, nos primeiros sesenta. Ata que as cinzas o marcaron para sempre, primeiro tras o incendio destrutor do “atelier” parisino e despois co inconsciente repañar de borralla na súa lareira de Armenteira.

Nos anos de formación, bandeando  polas beiras do Prata, primeiros anos en Uruguai, residencia en Bos Aires, regreso a Montevideo e antes de coller camiño de Europa, fixo migas con  outro expatriado polo fascismo, coma el de vida nómade pola forza do traballo, da violencia e un chisco tamén por vontade. Naquel Montevideo acariñador de emigrantes e exiliados tratou a Lois Tobío, de profesión orixinaria similar á paterna, probablemente a través da familia do mesmo Torres García, coa que Tobío e a súa dona mantiveron relación de amizade durante anos.

martes, febreiro 11, 2020

Atila no Grove en Santiago de Compostela

Por se este xoves andades por Compostela por alí estarei na compaña do amigo e profesor Lourenzo Fernández Prieto, para presentar unha vez máis o magnifico libro de Antón Mascato Atila no Grove. Crónica política e Memoria da masacre (1923-1948) (Edicións Positivas).

O acto organizado pola Agrupación Cultural “ O Galo” e presentado por Suso Domínguez será este xoves 13 de febreiro ás 20 h no espazo “Vide, Vide” de Compostela.

Un relato  do período máis convulso da vila do Grove, que transcende, con moito, a memoria local para converterse nunha crónica comprensíbel e valida para tantas vilas, lugares ou cidades do noso país.

Agardámosvos

luns, febreiro 03, 2020

En Rianxo



Onte acudimos, xunto con innúmeras representacións de vontades de nación, a Rianxo; ao chamado do Partido Galeguista para conmemorar o 134 aniversario do nacemento de Daniel Castelao. O amigo, camarada e irmán, de vello, Suso Piñeiro, tiroume esta foto que é ben do meu agrado.

Obrigado Suso